İsmet Iraz Anısına (1936-2017)
İSMET IRAZ (1936–2017) Anısına
Türk Taekwondosunun Öncüsü, Millî Takım Teknik Direktörü ve Unutulmaz Spor Adamı
Türkiye’de taekwondonun tanınması, yaygınlaşması ve uluslararası başarılar kazanmasında büyük rol oynayan İsmet Iraz, Türk spor tarihinin önemli isimlerinden biridir.
1936 yılında Ankara’da dünyaya gelen Iraz, sporculuktan millî takım teknik direktörlüğüne uzanan kariyeri boyunca Türk taekwondosuna hizmet etmiş, birçok şampiyon sporcunun yetişmesine katkıda bulunmuştur.
14 Kasım 2017 tarihinde, 81 yaşında Ankara’da hayatını kaybeden İsmet Iraz, ardında önemli başarılar ve güçlü bir spor kültürü bırakmıştır.
- İsmet Iraz’ın hayatı ve spora başlangıcı
İsmet Iraz, dövüş sporlarıyla ilk olarak karate aracılığıyla tanıştı. Daha sonra Uzak Doğu dövüş sanatlarını yerinde öğrenmek amacıyla yurt dışına gitti.
1970’li yıllarda Japonya’da karate eğitimi aldı. Ardından Güney Kore’ye geçerek taekwondo üzerine çalışmalar yaptı. Güney Kore’de edindiği teknik bilgi ve deneyimler, onun Türkiye’deki çalışmalarının temelini oluşturdu.
1973 yılında İrlanda’da düzenlenen bir taekwondo şampiyonasında birincilik kazandığı biyografik kaynaklarda belirtilmektedir. Ancak bu müsabakanın tam adı, kategorisi ve resmî sonuç belgesi henüz doğrulanamadığından söz konusu başarının ayrıntıları ayrıca araştırılmalıdır.
- Taekwondonun Türkiye’de gelişmesindeki rolü
Türkiye’de taekwondo faaliyetleri 1960’lı yıllarda başlamış, 1968 yılında Judo Federasyonu bünyesinde resmî olarak yürütülmeye başlanmıştır.
İsmet Iraz, özellikle teknik eğitim, sporcu yetiştirme ve millî takım yapılanması alanlarında önemli çalışmalar gerçekleştirmiştir.
1981–1982 yıllarında taekwondo müstakil federasyon yapısına kavuşurken, Iraz’ın teknik alandaki katkıları giderek daha belirgin hâle gelmiştir.
1982–1995 yılları arasında Türkiye Taekwondo Federasyonu Başkanlığı görevini yürüten Prof. Dr. Esen Beder döneminde, İsmet Iraz’ın teknik direktörlüğünde Türk taekwondosu uluslararası alanda büyük bir gelişim göstermiştir.
- Millî Takım Teknik Direktörlüğü (1982’den itibaren)
İsmet Iraz, 1982 yılında Türkiye Taekwondo Millî Takımı’nın antrenörlüğüne getirildi.
Yaklaşık 20 yıl süren millî takım çalışmaları boyunca Türk sporcuların dünya, Avrupa ve diğer uluslararası organizasyonlarda başarı kazanmasında önemli rol oynadı.
Bu dönemde Türk taekwondosu yalnızca madalya sayısını artırmakla kalmadı; uluslararası alanda rekabet edebilen güçlü bir millî takım kimliği de oluşturdu.
- İsmet Iraz döneminde kazanılan uluslararası başarılar
Türkiye Taekwondo Federasyonu’nun yayımladığı bilgilere göre, İsmet Iraz’ın millî takım yönetiminde bulunduğu dönemde elde edilen başarılar şöyledir:
Kazanılan kupa
50+
Dünya şampiyonluğu
2
Avrupa şampiyonluğu
30
Uluslararası müsabaka şampiyonluğu
259
Federasyonun tarihî başarı dökümünde ayrıca 1 Dünya Kupası şampiyonluğu yer almaktadır. Bu rakamlar İsmet Iraz’ın şahsi madalyaları değil, görev dönemindeki millî takım sporcularının başarılarıdır.
v1.turkiyetaekwondofed.gov.tr
Diğer madalyaların ayrıntılı dağılımı:
| Organizasyon | Gümüş | Bronz |
| Dünya Şampiyonaları | 6 | 8 |
| Dünya Kupası | 1 | 3 |
| Dünya Oyunları | 1 | 4 |
| Avrupa Şampiyonaları | 20 | 18 |
| Uluslararası turnuvalar | 95 | 74 |
| Toplam | 123 | 107 |
Bu tablo, federasyonun açıkladığı gümüş ve bronz madalyaları göstermektedir. Altın madalyalar ayrı şampiyonluk sayılarıyla bildirildiği için tabloya eklenmemiştir.
- Yetiştirdiği sporcular ve Türk taekwondosuna katkıları
İsmet Iraz’ın çalıştırdığı millî takım kadrolarında daha sonra Türk taekwondosunun önemli isimleri arasında yer alacak sporcular da bulunuyordu.
Bunlardan Cengiz Yağız, İsmet Iraz’ın ilk millî takımında yer aldığını belirtmiştir. Daha sonraki yıllarda Türkiye Taekwondo Federasyonu Başkanlığı görevini de üstlenmiştir.
Metin Şahin de İsmet Iraz’ın öğrencilerinden olduğunu açıklamış, onun Türk taekwondosunun gelişmesindeki rolüne dikkat çekmiştir.
Iraz’ın yetiştirdiği bütün sporcuların isimlerini, katıldıkları şampiyonaları ve madalyalarını kapsayan eksiksiz bir listeye ulaşamadım. Bu nedenle doğrulanmamış sporcu isimlerini biyografiye eklemiyorum.
- Unutulmaz gösterileri ve mücadeleci kişiliği
İsmet Iraz yalnızca sporcu ve antrenör kimliğiyle değil, taekwondoyu halka tanıtmak amacıyla gerçekleştirdiği sıra dışı gösterilerle de tanınmıştır.
2010 yılında Yeniçağ gazetesine verdiği röportajda, üzerine otomobil geçirilmesi, eliyle demir kırması ve başıyla mermer parçalaması gibi gösteriler yaptığını anlatmıştır.
Aynı röportajda, bir aslanla kafeste karşılaşmayı planladığını, ancak gelen itirazlar ve dönemin Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’ün müdahalesi üzerine bu düşüncesinden vazgeçtiğini ifade etmiştir.
Bu anlatımlar, Iraz’ın kendi açıklamalarına dayanan tarihî anekdotlardır; güvenli spor uygulamaları olarak değerlendirilmemelidir.
- Federasyondaki görevleri ve spor anlayışı
İsmet Iraz, aktif antrenörlük döneminin ardından Türkiye Taekwondo Federasyonu Onur Kurulu Üyesi ve danışmanı olarak görev yaptı.
Disiplin, çalışma azmi, spor ahlakı ve millî değerlere bağlılık onun antrenörlük anlayışının öne çıkan unsurlarıydı.
2020 yılında düzenlenen anma programında dönemin federasyon başkanı Metin Şahin, Iraz’ın disiplinli, merhametli ve vatansever kişiliğini özellikle vurgulamıştır.
- Vefatı ve son yolculuğu
İsmet Iraz, böbrek ve solunum yetmezliği nedeniyle tedavi gördüğü Ankara İbn-i Sina Hastanesi’nde 14 Kasım 2017 tarihinde hayatını kaybetti.
15 Kasım 2017’de Ankara 19 Mayıs Spor Kompleksi içerisinde kendi adını taşıyan İsmet Iraz Taekwondo Salonu önünde bir tören düzenlendi.
Törene ailesi, eski bakanlar, spor yöneticileri, federasyon başkanları, antrenörler ve çok sayıda sporcu katıldı. Ardından Ankara Karşıyaka Mezarlığı’nda toprağa verildi.
turkiyetaekwondofed.gov.tr
2024 yılında, vefatının yedinci yıl dönümünde gerçekleştirilen anma törenine eşi Hanife Iraz, kızı Zeynep Iraz ve federasyon yöneticileri de katıldı.
- Tarihî kronoloji
| Yıl | Olay |
| 1936 | Federasyon kayıtlarına göre Ankara’da doğdu |
| 1970’li yıllar | Japonya ve Güney Kore’de dövüş sporları eğitimi aldı |
| 1973 | Kendi anlatımına göre İrlanda’da şampiyonluk kazandı |
| 1982 | Millî Takım Antrenörlüğüne getirildi |
| 1982–1995 | Esen Beder başkanlığı döneminde teknik direktör olarak önemli başarılara katkı sağladı |
| 1990 | Avrupa şampiyonu sporcularla birlikte Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından kabul edildi |
| Sonraki yıllar | Federasyon Onur Kurulu Üyeliği ve danışmanlık yaptı |
| 14 Kasım 2017 | Ankara’da vefat etti |
- Arşiv açısından doğrulanması gereken bilgiler
İsmet Iraz’ın doğum yılı konusunda kaynaklarda bir farklılık bulunmaktadır. Türkiye Taekwondo Federasyonu ve Anadolu Ajansı 1936 yılını verirken, 2010 yılında yayımlanan ve kendisiyle yapılan röportajı içeren Yeniçağ haberi 1946 yılını belirtmektedir. Bu biyografide federasyonun resmî kaydı esas alınmıştır.
Ayrıca 1973 Dublin Dünya Şampiyonluğu iddiasının resmî müsabaka sonuçlarıyla eşleştirilmesi gerekmektedir. Bu bilgi çeşitli gazete ve biyografilerde yer alsa da doğrulanmış kategori ve organizasyon kayıtlarına ulaşamadım.
- Türk taekwondosuna bıraktığı miras
İsmet Iraz’ın Türk taekwondosuna katkıları yalnızca kazanılan madalyalarla ölçülemez. Onun en önemli hizmetlerinden biri, Türkiye’de henüz yeterince tanınmayan bir spor dalının yaygınlaşmasına ve uluslararası başarı elde edebilecek sporcuların yetişmesine öncülük etmesidir.
Birçok sporcu, antrenör ve spor yöneticisinin yetiştiği döneme damgasını vuran İsmet Iraz, Türk taekwondosunun tarihindeki yerini korumaktadır.
Türk taekwondosuna ömrünü adayan İsmet Iraz hocamızı, vefatının 9. yıl dönümünde saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.
Performans Taekwondo Haber – Geçmişten Günümüze Taekwondo Tarihi ve Değerlerimiz
